Wyszukiwanie

Licznik

Liczba wy鈍ietle:
1030149

Tam warto pojecha!

WST襾

Nazwy „Krajna” (Crayen) u篡 po raz pierwszy Przemys豉w II w dokumencie wydanym w Pyzdrach 19 XI 1286r. Oznacza豉 ona ziemie le膨ce na "kra鎍ach - skraju", na rubie篡 Pomorza.  Trudno jest ustali pierwotne granice Krajny (owe dokumenty nie okre郵a造 tego). Okre郵a on ziemie le膨ce na p馧noc od linii Noteci, kt鏎e w oparciu o przes豉nki historyczne, etniczne i etnograficzne pokrywa造 si mniej wi璚ej z obszarem ziemi nakielskiej to窺ame z nazw p騧niejszego powiatu. Pocz徠kowo Krajna by豉 cz窷ci Pomorza. W I po這wie XII wieku zosta豉 przy陰czona do Pa雟twa Polan, p騧niej do Pa雟twa Zakonu Krzy瘸ckiego. W p騧niejszym okresie, sta豉 si cz窷ci wojew鏚ztwa pozna雟kiego i kaliskiego, uznawana za cz窷 Wielkopolski. W okresie zabor闚 i pierwszych lat odzyskania niepodleg這軼i przez Polsk, Krajna by豉 o鈔odkiem walki o prawa mniejszo軼i polskiej w Niemczech. Kierowa ni ks. dr Boles豉w Doma雟ki z Zakrzewa, prezes Zwi您ku Polak闚 w Niemczech. Znakiem tej walki by這 Rod這, obecnie jeden z u篡wanych herb闚 Krajny. Miasta le膨ce na Krajnie to Nak這 nad Noteci, Z這t闚, Kamie Kraje雟ki, Wi璚bork, υb瞠nica, S瘼鏊no Kraje雟kie, Mrocza, Jastrowie.  

Pod wzgl璠em fizjograficznym Krajna w wy瞠j okre郵onych granicach  nale篡 do Pojezierza Kraje雟kiego zwanego Wysoczyzn Kraje雟k. Od p馧nocy graniczy z Kaszubami, od wschodu – z Borami Tucholskimi, a od po逝dnia – z Wielkopolsk. Granic p馧nocn wyznaczaj rzeki – Dobrzynka (lewy dop造w Gwdy), Kamionka (dop造w Brdy), Orla (lewy dop造w υb穎nki, a ta Noteci); granic po逝dniow wyznacza Note; granic wschodni – Brda; zachodni – Gwda.     

Krajna ma swoj kultur i rzadko spotykan gwar. Powsta豉 ona poprzez na這瞠nie si na pomorski (kaszubski) substrat j瞛ykowy cech dialektu wielkopolskiego, jak r闚nie zapo篡cze z j瞛yka dolnoniemieckiego.

ZNAKI Z NIEBA 

Do niedawna w srebrnym relikwiarzu nad tabernakulum znajdowa豉 si  鈔edniowieczna, s造n帷a cudami drewniana figurka Naj鈍i皻szej Maryi Panny pochodz帷a z pierwszej zamarckiej kaplicy. Wed逝g legendy figurk Matki Boskiej znalaz pewien pasterz, kt鏎y da j dzieciom do zabawy, my郵帷 po prostu, 瞠 to lalka. Dzieci zgubi造 j jednak, ale znalaz j inny wie郾iak, w tym samym miejscy gdzie poprzednio. Gdy dowiedzia si o tym Potulicki, w豉軼iciel Zamartego, odda figurk oo. augustianom w Chojnicach, chc帷, by tam w豉郾ie doznawa豉 czci. Po nied逝gim czasie dosz這 do kolejnego cudownego wydarzenia. Matka Boska po raz trzeci ukaza豉 si w Zamartem, lecz otoczona wielk jasno軼i, na drzewie, w pobli簑 miejsca, gdzie dzi stoi ko軼i馧. Zapytywani oo. augustianie nie umieli da odpowiedzi, w jaki spos鏏 figurka przechowywana w Chojnicach zagin窸a, w jaki spos鏏 nagle znalaz豉 si ponownie w Zamartem. Dla mieszka鎍闚 wsi by to dow鏚 oczywisty, 瞠 Matka Boska chce pozosta w Zamartem. Od umieszczenia figurki na o速arzu, czego dokonano ogromnie uroczy軼ie, zacz窸o miejsce to s造n望 cudami. Wota dzi瘯czynne, sk豉dane przez wiele lat, szybko obudzi造 po膨danie z這dziei, kt鏎zy postanowili wynie嗆 z ko軼io豉 srebrny o速arzyk  wraz z wotami. Lecz wed逝g legendy, nie dopu軼i豉 Naj鈍i皻sza Maryja Panna do zniszczenia swego wizerunku. Dziwn si陰 powstrzymani, b陰dz帷 i d逝go nie mog帷 znale潭 drogi, porzucili z這dzieje figurk, niszcz帷 tylko o速arzyk, lecz w nast瘼nej miejscowo軼i zostali schwytani przez asesora cz逝chowskiego Kazimierza Wolszlegiera z Co責anek, kt鏎y pu軼i si w pogo za nimi. Zmuszeni do odwrotu wskazali miejsce, gdzie figurk porzucili. Mimo, 瞠 by to listopad, znale幢i j na 鈍ie瞠j trawie, na drodze do Blumfeldu (obecnie Niwy). W miejscu znaleziska postawi Andrzej Grabowski, kasztelan che軛i雟ki, murowan Bo膨 m瘯. Legend t, jak i wiadomo軼i o cudownym obrazie, przechowuje kronika OO. Bernardyn闚 w Pelplinie. Bo膨 M瘯 mo積a by這 zobaczy stoj帷 na cmentarzu parafialnym. Oryginalna nie zachowa豉 si niestety dom naszych czas闚. Obecna pochodzi z XIX wieku. We wn璚e znajduje si krucyfiks z XVIII wieku.  Tu mo瞠 taka ma豉 dygresja. Opowiada mi pewien mieszkaniec Zamartego, i chciano j przesun望 w inne miejsce. Zaprz璕ni皻o kilka koni, ale ona ani drgn窸a. Kolejny Cud? Pewnie tak. Od tamtej pory, Zamarte sta這 si znan na Kaszubach i na Krajnie miejscowo軼i s造n帷 z cudownej figurki Matki Bo瞠j znalezionej w tajemniczych okoliczno軼iach przez miejscowych pastuszk闚.

Jak wygl康a豉 owa figurka? Mia豉 zaledwie sze嗆 centymetr闚, nie polichromowana,  wykonana z jasno br您owego drewna. Male鎥a Madonna mia豉 koron, siedzia豉 na tronie, w lewej r璚e dzier篡豉 ber這, na prawej piastowa豉 Dzieci徠ko Jezus. Obecno嗆 figurki odnotowano po raz pierwszy w protokole wizytacyjnym zamarckiej kaplicy z roku 1653, gdzie mo瞠my przeczyta, 瞠 znaleziono j przed laty w niezwyk造ch, cudownych wr璚z okoliczno軼iach. Czczona jak cenna relikwia, spoczywa豉 w闚czas w okr庵造m (tarczowym) pacyfikale relikwiarzowym ze srebra. Oko這 roku 1730 pacyfika skradli i zniszczyli z這dzieje. „Rzezan” Bogurodzic uszkodzili i porzucili podczas ucieczki, wskutek czego straci豉 wtedy Dzieci徠ko. W latach 1766-1780 na miejscu gotyckiej kaplicy stan掖 p騧nobarokowy ko軼i馧 bernardyn闚, osadzonych w Zamartem w 1747 r. Za przyczyn ojc闚 zakonnych pos捫ek otrzyma w 1770 r. srebrny relikwiarz w kszta販ie okaza貫j figury Matki Boskiej, po czym trafi na wysokie tabernakulum rokokowego o速arza g堯wnego 鈍i徠yni klasztornej. Tam doczeka nocy z 13 na 14 grudnia 1983 r., kiedy wesp馧 z relikwiarzem ponownie pad 逝pem z這dziei i dot康 go nie odnaleziono.

ZAMARCKIE CUDA

Wiele 豉sk otrzymywali wierni za przyczyn Matki Bo瞠j. W Zamartem dokona這 si naprawd wiele cud闚. Zamarte s造n窸o cudami ju za czas闚 krzy瘸ckich, a na g堯wny odpust Narodzenia Matki Boskiej, z najdalszych okolic spieszy造 rzesze pielgrzym闚. Z bli窺zych parafii odbywa造 si procesje z obrazami i chor庵wiami pod przewodnictwem ksi篹y. W starej kronice oo. bernardyn闚 czytamy  taki oto opis jednego z cud闚: „W przesz造m wieku chorowa w Chojnicach ubogi cz這wiek imieniem Stanis豉w, kt鏎y, gdy ju by bliski 鄉ierci, opatrzony zosta ostatnimi sakramentami, przez jezuit, ks. Brzeskiego. Skoro kap豉n odszed, zdawa這 si, 瞠 skona. 皋na jego, b璠帷 przekonana o zgonie, wysz豉 do s御iadki, by j prosi, aby pomog豉 jej zaj望 si cia貫m umar貫go. Ale chory nie umar jeszcze i gdy w豉郾ie sam le瘸 w pokoju, ujrza zbli瘸j帷 si do niego prze郵iczn Pani w orszaku anio堯w, kt鏎a do rzek豉: - Jeste chory, ale ja ci z tej choroby wylecz i zdrowym b璠ziesz, tylko si z grzech闚 popraw i nawiedzaj mnie cz瘰to w Zamartem. I znik豉, zostawiwszy dot康 nieznan i nader mi陰 wo w mieszkaniu. Chory natychmiast powsta z 堯磬a, czuj帷 si zupe軟ie zdrowym”. Cud ten dokona si w Chojnicach w1433 r., gdzie obraz by przez pewien czas przechowywany w obronie przed Husytami.

Inne cudowne wydarzenie mia這 miejsce we wsi Co責anki, kt鏎e nale瘸造 do wspomnianego ju Kazimierza Wolschlegera. Istnia tam kiedy ewangelicki zb鏎. Z czasem 鈍i徠ynia posz豉 w ruin. Zosta造 po niej tylko dwa dzwony, kt鏎e w豉軼iciel postanowi podarowa ko軼io這wi w Chojnicach. Pewnego dnia chcia je zawie潭 do miasta. Dzwony le瘸造 ju na wozach, konie by造 zaprz璕ni皻e. Konie jednak nie chcia造 ani ruszy z miejsca, cho w霩 nie by zbyt ob豉dowany. Wolschlager chcia je wtedy zawie潭 do Lichn闚, ale i w t stron konie nie chcia造 jecha. Pr鏏owali i w inne strony, ale ca造 wysi貫k by nadaremny. Dopiero, kiedy postanowi dzwony podarowa do Zamartego, konie prawie same ruszy造 w drog. Sz造 tak szybko, jakby w霩 by zupe軟ie pusty. Jeszcze w XIX wieku, jak pisze bernardy雟ki kronikarz, dzwony wisia造 na wie篡 ko軼io豉 w Zamartem.

Inny cud wydarzy si w roku 1755. Ot騜, Jan Wendreja z ㄠkiego, ko這 Zamartego,  zosta bardzo pokaleczony w nogi. Mia 6 ci篹kich ran. Medycyna nie by豉 wtedy zbyt rozwini皻a. Pozosta豉 tylko modlitwa i oczekiwanie na cud. Jan Postanowi uda si do Zamartego, do Matki Bo瞠j. Kiedy tylko powzi掖 to postanowienie, wszystkie 6 ran nagle zgin窸o. By ca趾owicie zdr闚.

Kolejne cudowne wydarzenie dotyczy tak瞠 Jana Wendreji. W Zamartem, po owym uzdrowieniu, tak瞠 w 1755 r., us造sza od Matki Bo瞠j, i ma po軼i w 鈔ody, a b璠zie mia Jej obron we wszystkich swoich sprawach. Pewnego razu we wsi wybuch pot篹ny po瘸r. S御iedzi Jana ju si palili. Wiatr wia akurat w stron jego zabudowa. Jan westchn掖 tylko do Matki Bo瞠j Zamarckiej, a wiatr nagle zmieni sw鎩 kierunek. Jego domostwo nie sp這n窸o.

                To tylko niekt鏎e cuda, opisane przez kronikarza. By這 ich o wiele wi璚ej. Zdarzaj si po dzi dzie; jest tylko jeden warunek: trzeba odwiedzi sanktuarium maryjne w Zamartem i z r騜a鎍em w r瘯u modli si do Matki Boskiej.

Od siebie dodam, i pisz帷 t ksi捫k sam dozna貫m wielu niezwyk造ch i niewyt逝maczalnych zdarze. Nie nazw ich przez chwil cudami, ale sami oce鎍ie jak je nazwa: cud, dziwne zjawisko czy przypadek? W sobot 17 listopada 2007 r. szuka貫m wiadomo軼i o rodzinie 畝li雟kich. Doszed貫m w ko鎍u do kilku z nich, ale kt鏎y by w豉軼icielem Zamartego? W pewnym momencie, troch zrezygnowany, po prostu si pomodli貫m do Matki Bo瞠j, i nagle......, I nagle s造sz, 瞠 Radio Weekend zapowiada audycj historyczn o miejscowo軼i 畝lno i jej w豉軼icielu – Samuelu 畝li雟kim herbu Poraj. Audycje t prowadzi redaktor, Pan Jacek Poro篡雟ki. ζtwo to sprawdzi. By這 to zaledwie kilkana軼ie sekund! Przypadek? Dla mnie nie! Wiem, 瞠 Zamarte to „cudowne” miejsce i to nie w sensie architektury, ale wiary.

Inne cudowne „zaj軼ie” wydarzy這 si w pewn sobot. Tego dnia rano postanowi貫m pojecha do Zamartego. Zreszt jestem tam do嗆 cz瘰to. Tym razem jednak jecha貫m tam zawie嗆 Matce Bo瞠j spraw moich przyjaci馧. Mieli wtedy akurat problemy finansowe. Kto powie: „a kt騜 ich nie ma?”. Ja chcia貫m Im pom鏂. Jak? Umiem si modli i wierz w cuda. A to starczy, by komu pom鏂. Wieczorem wpad貫m do moich przyjaci馧. Ju od drzwi s造sza貫m krzyk rado軼i. Okaza這 si, 瞠 „tata” dosta propozycj wyjazdu zagranicznego i to za bardzo dobre pieni康ze. Dwa dni p騧niej pracowa ju za granic. Czy瘺y znowu jaki tam przypadek? Dla mnie nie! Wiem czyja to „sprawa” – Matki Boskiej z Zamartego!

By造 jeszcze trzy inne przypadki cudownych zdarze, ale pomin je ze wzgl璠u na to, i mog造by one zaszkodzi co niekt鏎ym ludziom. Wielu domy郵i這by si o kogo tu chodzi, mo瞠 wytkn窸oby ich nawet palcami. Ka盥y ma prawo do dobrego imienia. Opowiada貫m o nich Ojcu Przeorowi, przyzna mi racj, 瞠 s to cudowne zdarzenia. I niech to starczy. Tam, w Zamartem, cuda naprawd s mo磧iwe. Uwierzcie mi! A je郵i i Ty chcesz dost徙i takich cudownych zdarze, to nie widz 瘸dnego problemu: jed tam i si m鏚l! To ju jednak Twoja decyzja. Ach, jeszcze jedno: Matka Bo瘸 z Zamartego lubi r騜aniec!  

 POCZ﹗KI ZAMARTEGO

Zamarte po這穎ne jest przy drodze z Chojnic do S瘼鏊na Kraje雟kiego (na skrzy穎waniu dr鏬 nr 23 i 212), na niewielkich wzniesieniach, na kt鏎ych usytuowane s: na zach鏚 od drogi – dawny zesp馧 klasztorny, na wsch鏚 – zesp馧 dworski. Na wschodniej cz窷ci wzg鏎za klasztornego grodzisko wczesno – historyczne z X-XII wieku, owalne, pier軼ieniowe, z czytelnym obrysem wa堯w. Na p馧noc od wsi rzeka Kamionka, wpadaj帷a do jeziora Zamarte.

                Pierwszy raz  osada Zamarte wzmiankowana jest w 1354 roku pod nazw Jacobsdorf, jako w豉sno嗆 rycerska w komturstwie cz逝chowskim (od 1909 r. funkcjonuje nazwa Bonstetten). T malowniczo po這穎n wie za這篡 w po這wie XIV w. krzy瘸cki komtur z Cz逝chowa Heinrich von Thaba. W roku 1354 wielki mistrz Winrych von Kniprode, nada Jakubowi, synowi Dobis豉wa, 54 豉ny ziemi na prawie che軛i雟kim. Jakub to pierwszy w豉軼iciel Zamartego. Wtedy wie ta nale瘸豉 do parafii Niwy. Pocz徠ki miejscowego sanktuarium maryjnego, trzeciego na Pomorzu Wschodnim po sanktuariach w Piasecznie ko這 Gniewa i Tczewie, wi捫 si z osob krzy瘸ckiego mnicha-rycerza, Jobsta (Jodokus) z bawarskiego Hohenkirchen. Dwukrotnie, w latach 1410 – 1411 i 1415 – 1420, piastowa on urz康 komtura cz逝chowskiego zamku. Wed逝g tradycji, po bitwie pod Grunwaldem w 1410 r. komtur krzy瘸cki poleci zbudowa kaplic dla s造n帷ej cudami figurki. Zapewne w czasie  pierwszego swojego pobytu w Cz逝chowie 郵ubowa on zbudowa w Zamartem kaplic ku czci Matki Boskiej. Okoliczno軼i z這瞠nia przyrzeczenia nie s znane (cud, kt鏎ego 鈍iadkiem lub bohaterem by komtur, szcz窷liwe ocalenie od 鄉ierci?). Gotyck kaplic pod wezwaniem Naj鈍i皻szej Marii Panny (od XVII w. Narodzenia Naj鈍i皻szej Maryi Panny) wymurowano w latach 1415-1416 (niekt鏎e kroniki podaj, i by這 to roku 1414 lub 1417), na pocz徠ku powt鏎nych rz康闚 komtura Jobsta von Hohenkirchen w Cz逝chowie. By豉 to budowla salowa na planie prostok徠a, z zakrysti, drewnian wie膨-dzwonnic i dwoma (nast瘼nie trzema) o速arzami we wn皻rzu. Sw wielko軼i odpowiada豉 wiejskim ko軼io這m parafialnym tamtej epoki. Od XV w. istnia przy 鈍i徠yni cmentarz. Ju w 1416 r. 軼i庵a do niej zacz瘭i liczni p徠nicy z okolic Zamartego. Sk豉dane przez nich ja軛u積y pieni篹ne i rzeczowe ofiary by造 tak du瞠, 瞠 w roku nast瘼nym (1417 r.) wielki mistrz krzy瘸cki, Micha Kchmeister, przekaza kaplic zubo瘸造m cysterkom z klasztor闚 w Che軛nie i Toruniu. Mniszki utrzymywa造 w Zamartem wsp鏊nie mianowanego kapelana. Pleban Jan z Niw mia z tych datk闚 otrzymywa 10 grzywien rocznie, z obowi您kiem udzielania sakrament闚 mieszka鎍om wsi.  P騧niejsi w豉軼iciele Zamartego d逝go nie chcieli zrzec si ziemi, na kt鏎ej wznosi豉 si kaplica i znajdowa si cmentarz, dopiero po d逝gich targach (w 1446 r.) bezspornymi w豉軼icielami sta造 si wspomniane wy瞠j zakony . Utrzymywa造 one tutaj osobnego kapelana. Kroniki zakonne Krzy瘸k闚 wspominaj o jakim sporze, kt鏎y wynik w 1452 r. mi璠zy plebanami w Zamartem i Niwach. Jednym z kapelan闚  by niejaki Tomasz, kt鏎y w dokumencie z 1498 r. zosta zapisany jako „pharrir zcu Jacobusdorf”. Trudno ustali dok豉dnie, jak d逝go Zamarte nale瘸這 do cysterek. Przez jaki czas bowiem, by這 ono znowu fili Niw. Miejscowa kapelania klasztorna upad豉 w po這wie XVI w., gdy oba klasztory opustosza造 za spraw szerz帷ego si w Prusach Kr鏊ewskich luteranizmu. Na kilkadziesi徠 lat usta造 wtedy lokalne pielgrzymki zamarckie, odrodzone dopiero w ci庵u I po這wy XVII w., w nast瘼stwie triumfu katolickiej kontrreformacji w rejonie Chojnic i Cz逝chowa. Nieco p騧niej nabo積ym kultem otoczono te w Zamartem namalowan oko這 1600 r. kopi obrazu Matki Boskiej Cz瘰tochowskiej. Silnego impulsu 闚czesnym pielgrzymkom, kt鏎e jeszcze w XIX w. przyci庵a造 do Zamartego rzesze p徠nik闚 z Pomorza i wielkopolskiej Krajny, dostarczy造 odpusty na 鈍i皻a Matki Boskiej. Najstarszy i najliczniej odwiedzany – z okazji 鈍i皻a Narodzenia Marii Panny (8 IX) - celebrowano na mocy przywileju papieskiego z oko這 1650 r. Nast瘼ne odpusty, na dziesi耩 innych 鈍i徠 maryjnych, przyzna w latach 1741-1744 biskup warmi雟ki, Adam Stanis豉w Grabowski, brat w豉軼iciela wsi, Jana Micha豉.  Kaplica w Zamartem jest wzmiankowana w 1654 i 1745 roku jako murowana z drewnian wie膨, rozebrana w 1766 roku. O wygl康zie wzniesionej na pocz徠ku XV w. kaplicy niewiele mo瞠my powiedzie. Jak wynika z osiemnastowiecznej relacji, zawartej w kronice klasztoru, by豉 to murowana budowla z drewnian wie膨. Nale篡 przypuszcza, 瞠 przetrwa豉 ona a do r. 1766, do czasu po這瞠nia kamienia w璕ielnego pod nowy, a istniej帷y obecnie ko軼i馧. Wiadomo bowiem, 瞠 nowo wznoszone budowle sakralne powstawa造 na miejscu starych. Dodatkowym argumentem potwierdzaj帷ym przypuszczenie, 瞠 ko軼i馧 dzisiejszy stoi na miejscu dawnej kaplicy jest fakt, 瞠 tam w豉郾ie znajdowa豉 si figura s造n帷a od dawna cudami (od dawna, to znaczy od czas闚 krzy瘸ckich).  

Zamarte przynale瘸這 pierwotnie do parafii w s御iednich Niwach (dekanat cz逝chowski w archidiakonacie kamie雟kim), a od 1617 r., po po瘸rze ko軼io豉 w Niwach, (nazwa niemiecka to Blumenfeld), do Ogorzelin. Niwy po raz pierwszy jest wzmiankowane w roku 1354. W tym瞠 roku wielki mistrz Winrych von Kniprode nada Hermanowi Schutsakowi i Miko豉jowi Trebnic 54 豉ny ziemi w Niwach, na prawie che軛i雟kim. W 1432 r. Niwy znalaz造 si w spisie wsi rycerskich, kt鏎e ponios造 straty wojenne. W 1570 r. w豉軼icielem tych ziem zostali Piotr Wolschlager (4,5 豉na) oraz Micha Mrowski (1 豉n), Bruzwald Mrowski (7 豉n闚), Adam Trebnic (4 豉ny), Jan Trebnic (11 豉n闚), Melchior Trebnic (10 豉n闚), Augustyn Trebnic (10 豉n闚).

Parafi zamarck ustanowiono w 1929 r.

BERNARDYNI I BUDOWA KLASZTORU

Bernardyn闚 sprowadzi do Zamartego Jan Micha Grabowski, herbu Zbi鈍icz. Grabowski, by fundatorem ca貫go za這瞠nia klasztornego. Klasztor i ko軼i馧 zosta造 wzniesione za pieni康ze Jana Micha豉 Grabowskiego, lecz motorem tego zamierzenia by jego starszy brat, 闚czesny prowincja wielkopolski, p騧niejszy biskup warmi雟ki Adam Stanis豉w Grabowski. Dziwnie zbie積e wydaj si bowiem dwa fakty: oto w 1744 r. Adam Stanis豉w zrzek si w testamencie na rzecz brata wszelkich praw do ojcowizny i w tym samym roku rozpocz窸y si starania o sprowadzenie bernardyn闚 do Zamartego. Prawdopodobnie by to w豉郾ie warunek realizacji zapisu. O roli biskupa Adama Stanis豉wa Grabowskiego w dokonaniu fundacji 鈍iadczy najlepiej to, 瞠 na jego 篡czenie arcybiskup gnie幡ie雟ki Szembek wyznaczy komisj do zbadania miejsca w celu stwierdzenia, czy w my郵 postanowie soboru trydenckiego, klasztor taki w Zamartem mo積a za這篡. Chodzi這 mi璠zy innymi o stwierdzenie, czy okoliczna ludno嗆 mo瞠 utrzyma konwent z這穎ny co najmniej z 12 zakonnik闚. Arcybiskup Szembek przesy豉j帷 „litteras cridae” fundatorowi zawiadomi o tym r闚nie biskupa Grabowskiego. Potwierdzeniem zainteresowania, jakie okazywa biskup Adam Stanis豉w Grabowski sprawom klasztoru zamarckiego, jest te z pewno軼i fakt, 瞠 w 1745 r. (czerwiec — lipiec)  go軼i on przez cztery tygodnie w dobrach brata w powiecie nakielskim i tu prawdopodobnie powsta plan zrealizowania ca貫j fundacji. R闚nie p騧niejsze wizyty Jana Micha豉 Grabowskiego u brata w Lidzbarku mia造 mi璠zy innymi charakter sprawozdawczo-konsultacyjny. Nast瘼nie, gdy zabrak這 funduszy na wznoszenie ko軼io豉, Adam Stanis豉w Grabowski, sta si jednym z pierwszych ofiarodawc闚.

Prymas wyznaczy komisj, kt鏎a mia豉 zbada na miejscu, czy istniej jakie wyra幡e przeszkody, uniemo磧iwiaj帷e dokonanie fundacji. W sk豉d tej komisji weszli: oficja kamie雟ki J霩ef Chyli雟ki i proboszcz parafii Ogorzeliny. Jak wynika ze sprawozdania komisji z 12 marca 1745 r., w Zamartem obok kaplicy znajdowa豉 si dogodna r闚nina nadaj帷a si pod zabudow, a na terenie archidiakonatu kamie雟kiego by tylko jeden konwent bernardy雟ki w G鏎ce, Chojniccy za augustianie, utrzymywali si z czynsz闚, a nie z ja軛u積y. To oznacza這, 瞠 przeszk鏚 瘸dnych nie by這. Natomiast za wyra幡 konieczno軼i utworzenia klasztoru przemawia這 po這瞠nie na pograniczu lutera雟kich Prus. Wa積ym te czynnikiem sprzyjaj帷ym fundacji by豉 bogata i ch皻na do ofiar okoliczna ludno嗆. W tym te roku 14 czerwca w Rzymie genera zakonu bernardyn闚 Rafa a Lugagnano przyj掖 i zatwierdzi fundacj. Fundacja musia豉 by oparta o warunki, kt鏎e poda papie Klemens VIII w bulli: „Quoniam ad institutam” oraz papie Grzegorz XV w bulli: „Cum alias”.

Po odczytaniu wiernym „litteras cridae”, co nast徙i這 26 lipca 1745 r., wschowscy bernardyni, z kt鏎ych mia si wydzieli konwent zamarcki, wnie郵i pro軸 do zwierzchniej w豉dzy duchownej w Gnie幡ie o pozwolenie rozpocz璚ia budowy klasztoru. Zanim jednak bernardyni mogli obj望 w posiadanie kaplic w Zamartem, fundator musia wyp豉ci proboszczowi Ogorzelin jej r闚nowarto嗆. Wyznaczeni w tym celu pe軟omocnicy obu stron (fundatora reprezentowa Mrozowski, plenipotentem za proboszcza Pachowskiego by notariusz Mateusz Paczkowski) spisali w Nakle 9 czerwca akt prawny, na mocy kt鏎ego proboszczowi parafii Ogorzeliny i jego nast瘼com, tytu貫m rekompensaty za kaplic zamarck, Jan Micha Grabowski zapisa fundusz 700 z pruskich, od kt鏎ych pleban rocznie mia pobiera 49 z. Po za豉twieniu tej sprawy fundator zwr鏂i si z pro軸 do prymasa Szembeka o pozwolenie erekcji klasztoru, na co otrzyma zgod 13 pa寮ziernika 1747 r. Przej璚ia kaplicy oraz terenu przeznaczonego pod klasztor dokona specjalnie upowa積iony przez w豉dze duchowne oficja kamie雟ki J霩ef Chyli雟ki w dniu 30 listopada 1747 r. Dok豉dnie nie wiadomo, co spowodowa這 dalsz zw這k, dopiero bowiem w przeddzie 鈍i皻a narodzenia NMP, 7 wrze郾ia 1752 r., za這篡ciel i pierwszy gwardian konwentu bernardy雟kiego w Zamartem Wawrzyniec Estka po這篡 kamie w璕ielny pod budow klasztoru. Budowa rozpocz窸a si od wznoszenia najd逝窺zego skrzyd豉, p馧nocnego, kt鏎e uko鎍zone zosta這 w 1755 r. W latach 1756—1757 wybudowano skrzyd這 wschodnie wraz z zakrysti. W czerwcu 1757 r. zacz皻o budowa skrzyd這 zachodnie, kt鏎e uko鎍zone zosta這 w lipcu 1759 r. Kierownikiem (prefektem) fabryki by cz這nek konwentu bernardy雟kiego w Zamartem brat Miko豉j (lub Micha?) Mastewicz. Nast瘼nie wzniesiono piekarni, dom czeladny, browar, murowan studni (1748 – 1760). W 176l r. wzniesiono chlewy i stajnie z muru pruskiego. Spowodowana brakiem got闚ki d逝窺za przerwa w pracach trwa豉 do r. 1766. Pracowano w dalszym ci庵u nad wyko鎍zeniem klasztoru, przeprowadzaj帷 jednocze郾ie zbi鏎k pieni璠zy na budow ko軼io豉. W鈔鏚 ofiarodawc闚 na pierwszym miejscu wymieniony jest Adam Stanis豉w Grabowski, dalej Jan Micha i jego ma鹵onka Antonilla z Woronieckich. Inni cz這nkowie tej rodziny, a tak瞠 r騜ni dostojnicy miejscowi partycypowali r闚nie w tym dziele. Jak wynika z zapisu, zebrano na ten cel 13900 z 18 gr.   

Star 鈔edniowieczn kaplic rozebrano w pierwszej po這wie 1766 r. Kamie w璕ielny pod budow nowego ko軼io豉 po這穎ny zosta dopiero 20 czerwca 1766 przez gwardiana (i jednocze郾ie prefekta fabryki) Antoniego Czarnowskiego. Budow ko軼io豉  rozpocz皻o od budowy krypt grobowych, ale na tym etapie prace znowu stan窸y w miejscu. Dopiero po powt鏎nym po這瞠niu kamienia w璕ielnego (dokona tego oficja Jakub Rolwiecki), kt鏎e nast徙i這 25 maja 1769 r., prace zacz窸y si szybko posuwa naprz鏚 tak dalece, 瞠 zmar造 we wrze郾iu 1770 r. Jan Micha Grabowski zosta ju pochowany w krypcie pod ko軼io貫m. Prace murarskie zako鎍zono w 1772 roku. Prace posuwa造 si bardzo szybko naprz鏚, bo ju w 1772 r. wyko鎍zono 豉wki, a w 1774 r. specjalnie sprowadzony z Kamienia przez prefekta fabryki organmistrz ustawi organy.  Cztery lata p騧niej zacz皻o budowa wie輳 ko軼ieln. Prace te trwa造 do 1779 r. Ostatecznie he軛 wie篡 pokryto blach miedzian w 1783 r., a w naro積ikach umieszczono cztery smoki — gargulce do odp造wu wody.  Po tych pracach, w 1784 r., na pi皻rze wie篡 rozpocz窸a si budowa biblioteki klasztornej (naprzeciwko organ闚).    

9 lipca 1780 roku, za pozwoleniem prymasa Antoniego Ostrowskiego, sufragan che軛i雟ki (w latach 1749 – 84) Fabian Franciszek Pl御kowski dokona konsekracji ko軼io豉 pod wezwaniem Narodzenia Naj鈍i皻szej Maryi Panny.

W czasie budowy 鈍i徠yni, architekci wzorowali si na barokowej 鈍i徠yni Jezuit闚 w Chojnicach. Prace budowlane wewn徠rz ko軼io豉 przez kilka lat wykonywali rzemie郵nicy z Czech, kt鏎ym 鈍i徠ynia zawdzi璚za sw鎩 niepowtarzalny rokokowy wygl康. Jest to z pewno軼i jeden z najpi瘯niejszych ko軼io堯w na Pomorzu Gda雟kim, za jego wn皻rze do z逝dzenia przypomina bogate bawarskie 鈍i徠ynie.

W czerwcu 1810 r. rozpocz窸y si prace nad napraw gro膨cego zawaleniem zwie鎍zenia wie篡. Prace te finansowa 闚czesny dziedzic Zamartego — podkomorzy pruski Jan von Osten-Sacken oraz jego 穎na Anna z Pruszak闚. Renowacji dokona這 dw鏂h braci: Franciszek i Wojciech Kalicccy.

Do po這wy XVII w. bernardyni otrzymali 57 dalszych fundacji. W prowincji wielkopolskiej, licz帷ej w 1628 r. 22 klasztory, przyby這 15 nowych. Ostatnia fundacja w prowincji wielkopolskiej mia豉 miejsce w 1747 r. i dotyczy豉 w豉郾ie Zamartego.

Na koniec podam jeszcze spis gwardian闚 i prze這穎nych zakonu:

·         Wawrzyniec Estka – 1756, zmar 16 X 1762 r.  

·         Antoni Czarnowski – 1766

·         Marian Fia豉 – 11 VI 1792

·         W豉dys豉w Schragfer – 18 II 1813

·         Franciszek Schrafer – 1 VIII 1816  

KASATA ZAKONU – ZAKxD EMERYTALNY

W 1811 r. zaborcze w豉dze pruskie zakaza造 zamarckim bernardynom przyjmowania do klasztoru nowych cz這nk闚.  W 1821 roku (Pius VII – bulla „De salute animarum”) w ramach nowej organizacji ko軼ielnej, Zamarte przesz這 z archidiecezji gnie幡ie雟kiej do diecezji che軛i雟kiej. W 1826 roku konwent zamarcki zosta skasowany przez w豉dze pruskie, a by這 to zwi您ane z akcj germanizacyjn i walk z katolicyzmem. Kiedy w 1826 r. zmar ostatni zakonnik, zabudowania klasztorne z ko軼io貫m przesz造 na w豉sno嗆 pa雟twa.  W 1842 r. urz康zono w nich zak豉d emerytalny dla starszych i chorych kap豉n闚 diecezji che軛i雟kiej, kierowany przez diecezjalnych ksi篹y dyrektor闚. W 1870 r. piecz nad pensjonariuszami zak豉du powierzono franciszkanom – reformatom. Cztery lata p騧niej plac闚k zlikwidowano, a reformat闚 usuni皻o. W 1884 r. zak豉d otworzono ponownie. Na jego czele postawiono zn闚 ksi篹y dyrektor闚, kt鏎ymi od 1929 r. byli poszczeg鏊ni proboszczowie zamarccy. W 1933 r. do opieki nad emerytami sprowadzono Siostry Franciszkanki od Pokuty i Mi這sierdzia Chrze軼ija雟kiego. W 1994 r. Dom Ksi篹y Emeryt闚 zosta zamkni皻y.

Wx列ICIELE ZAMARTEGO

Od momentu za這瞠nia do ko鎍a II wojny 鈍iatowej pozostawa豉 w r瘯ach przedstawicieli wielu r騜nych rodzin szlacheckich. W czasach nowo篡tnych dzier篡li j:

·         Trebnicowie, herbu Poraj – od 1570 r. do 1617 r. 

·         nast瘼nie 畝li雟cy – od 1617 do 1629 (?)

·         Garczy雟cy – od 1629 do ?; w豉軼icielem Zamartego by Samson Garczy雟ki (zmar w 1667 r.) herbu w豉snego, jego 穎na to Barbara Werda herbu Odrow捫, podkomorzanka pomorska.

·         Wierzbowscy – od ? do oko這 1660 r.

·         Potuliccy – od 1660 r. do ok. 1710 r. (1720 r. ?)

·         Grabowscy – od 1720 (?) do 1790 r.

·         Jan Kazimierz von Osten-Sacken – od 1790 r. do 1817 r.; 穎na – Anna Konkordia Kunegunda Pruszak; Jan zmar 2 I 1813 r.  

·         Lewalt-Jezierscy herbu Rogala – od 1817 r. do 1836 r.

·         Livoniusowie – od 1836 r. do 1883 r.

·         Parpartowie – od 1883 r. do 1945 r.

KILKA S紟 O Wx列ICIELACH ZAMARTEGO

                Adam Trebnic – w 1570 r. Zamarte sta這 si w豉sno軼i szlacheck, w powiecie cz逝chowskim. Pierwszym w豉軼icielem zosta w豉郾ie Adam Trebnic herbu Poraj. Jego maj徠ek liczy wtedy 24 豉ny, w tym 4 豉ny folwarku.

 

                Samuel 畝li雟ki herbu Poraj (odmiana Hagenau) – urodzi si oko這 1565 r., kasztelan elbl御ki, wojewoda pomorski i malborski. By to najznakomitszy przedstawiciel swego rodu (jeden z najzamo積iejszych w Prusach kr鏊ewskich). Ojcem jego by Maciej – kasztelan gda雟ki i Anna Taszycka herbu Strzemi (zmar豉 w 1611 r.). Razem ze swoim bratem Janem studiowa prawo na Uniwersytecie w Ingolstadt. Po ojcu przej掖 maj徠ki w Jasie鎍u i Tucholi. W 1611 r. zosta kasztelanem elbl御kim. Dwa lata p騧niej awansowa na urz康 wojewody pomorskiego. W 1614 r. zosta starost grodowym w Skarszewach. W 1625 r. zosta wojewoda malborskim, przejmuj帷 jednocze郾ie przypisane do urz璠u starostwo grodowe Kiszpork. W 1626 r. kr鏊 powierzy mu tak瞠 urz康 podskarbiego pruskiego i ekonomi malborsk. By faworytem kr鏊owej Anny Jagiellonki. W 1607 r. ufundowa ko軼i馧 w Bys豉wku, gdzie prze這穎n by豉 jego c鏎ka Zofia. W 1620 r. dobudowa przy ko軼iele parafialnym w Tucholi kaplic. 皋naty by dwukrotnie. Z pierwsz 穎n, Katarzyn z Nieborowa Tarnowsk, mia syna i cztery c鏎ki: El瘺iet, Ann, Dorot oraz Zofi (zakonnic). Powt鏎nie o瞠ni si z Zofia Mort瘰k, c鏎k Ludwika. Mia z ni pi耩 c鏎ek: Eleonor, Magdalen, Izabel, Gryzeld i Zofi Ann. Zmar 6 X 1629 r. Pochowany w ko軼iele w Tucholi. Do ko鎍a swego 篡cia by w豉軼icielem d鏏r w Zamartem. Pod koniec 篡cia maj徠ek obj瘭i Garczy雟cy.       

Jan Jakub Potulicki, herbu Grzyma豉 (1652 – 1726) – syn Jana i Anny Katarzyny von Polentz, podkomorzy pomorski (od 1708 r.), wojewoda brzeski kujawski (zosta nim13 XII 1710 r.). Pochodzi z zamo積ej rodziny szlacheckiej, posiadaj帷ej znaczne dobra w Wielkopolsce i Prusach Kr鏊ewskich. Karier polityczna rozpocz掖 10 XII 1680 r., kiedy to wybrano go na pos豉 na sejm. W 1683 r. wzi掖 udzia w  wiede雟kiej wyprawie kr鏊a Jana III Sobieskiego. Wzi掖 郵ub z Mariann Czarli雟k, wdow po staro軼ie borzechowskim – Aleksandrze K瘰owskim. W 1710 r. Jan Jakub Potulicki sprzeda Zamarte, 瘯ini, Prusowo, Nowy Dw鏎 i Niw  Andrzejowi Teodorowi Grabowskiemu  Zmar bezpotomnie 23 VI 1726 r. Pochowany zosta w ko軼iele karmelickim 鈍. J霩efa w Gda雟ku.  W豉軼iciel znacznych d鏏r w powiecie nakielskim (kilka miast i kilkadziesi徠 wsi),m.in. 奸esin, Wi璚bork (dobra te kupi od Stanis豉wa Garczy雟kiego w 1710 r.) i Mrocza, ponadto mia Borzechowo, Zamarte, Prusowo i 畝lno.  

    

Jan Micha Grabowski, herbu Zbi鈍icz, urodzi si 7 X 1703 r. jako syn Andrzeja Teodora, kasztelana che軛i雟kiego i Barbary Zofii z domu Kleist. Po sko鎍zeniu gimnazjum jezuickiego w Chojnicach pomaga ojcu gospodarzy w obszernych dobrach w powiecie cz逝chowskim i nakielskim. W 1732 r. brat Adam Stanis豉w zabra go ze sob do Warszawy. W czasie bezkr鏊ewia 1733 – 34 wraz z ca陰 rodzin sympatyzowa z obozem saskim. Podczas samej elekcji waha si i ostatecznie g這sowa na Stanis豉wa Leszczy雟kiego. P騧niej szybko opowiedzia si za Augustem III. Dzi瘯i poparciu brata, 14 VII 1737 r. zosta miecznikiem ziem pruskich, a ju 20 XI 1738 r. awansowa na podkomorzego pomorskiego. 31 X 1746 r. zosta mianowany kasztelanem gda雟kim. W 1750 r. zosta on kawalerem Orderu Or豉 Bia貫go. Swojemu bratu Adamowi, biskupowi warmi雟kiemu, pomaga realizowa w Prusach polityk dworu. W 1755 r. zabiega o nominacj pos豉 polskiego w Turcji. U schy趾u czas闚 saskich zachowywa neutralno嗆 w sporach wewn皻rznych w Prusach Kr鏊ewskich. Stanis豉w August Poniatowski, chc帷 pozyska Grabowskich, mianowa go 30 VIII 1766 r. kasztelanem elbl御kim. Z racji podesz貫go wieku, nie prowadzi ju czynnej dzia豉lno軼i politycznej w dobie konfederacji radomskiej i barskiej. Zajmowa si wtedy powi瘯szaniem maj徠ku. W 1767 r. kupi dla syna Adama obszerne dobra w Le幡ie ko這 Gda雟ka. W 1752 r. rozpocz掖 budow klasztoru Bernardyn闚 i p騧nobarokowego ko軼io豉 w Zamartem. Jan Micha posiada znaczne dobra (przesz這 30 wsi) w wojew鏚ztwie pomorskim i kaliskim. W 1734 r. wzi掖 郵ub z Mari Krzyck herbu Kotwicz (zmar豉 18 IV 1735 r.), a nast瘼nie, po raz drugi, (w 1738 r.) z Antonill ㄆcj Woronieck ze Zbara瘸 herbu Korybut (1718 – 30 VI 1786).  Z drugiego ma鹵e雟twa zostawi czw鏎k dzieci:  

·         Adam Mateusz (20 X 1739 – 31 XII 1791)

·         Ignacy (30 VII 1742 – 8 III 1805)

·         Andrzej (28 I 1744 – 20 X 1823)

·         Teresa (9 VIII 1745 – 18 XI 1778)

Jan Micha zmar 17 IX 1770 r., pochowany zosta w podziemiach ko軼io豉 w Zamartem, gdzie spoczywa do dzisiaj.

Adam Stanis豉w Grabowski, herbu Zbi鈍icz, to starszy brat Jana Micha豉. Urodzi si 3 VII 1698 r w Wielkim Buczku ko這 Debrzna – 17 km na p馧nocny – wsch鏚 od Z這towa (chocia niekt鏎zy twierdz, 瞠 w Grabowie ko這 Bia貫go Boru, w powiecie cz逝chowskim i na dodatek we wrze郾iu 1698 r.). Faktem jest, 瞠 chrzest przyj掖 7 VII 1698 r. w Debrznie (wg danych Biblioteki Watyka雟kiej). Uczy si w gimnazjum w Chojnicach i Toruniu. P騧niej kr鏒ki czas studiowa prawo w Rzymie (1716 – 18). Po powrocie, w 1718 r. zostaje pisarzem grodzkim pomorskim. W poszukiwaniu kariery wyje盥瘸 do Warszawy. Wst徙i do stanu duchownego i 26 XI 1730 r. przyj掖 鈍i璚enia kap豉雟kie w υmnej pod Warszaw. Zosta faworytem Augusta II. W 1733 r., papie Klemens XII mianowa go biskupem sufraganem pozna雟kim. W 1736 r. zostaje mianowany na biskupa che軛i雟kiego. Po kr鏒kim okresie rz康闚, zostaje mianowany biskupem kujawskim (1739 – 41). W 1740 r. otrzyma od Augusta III order Or豉 Bia貫go. 14 IV 1741 r. zosta mianowany na biskupa warmi雟kiego przez papie瘸 Benedykta XIV. By zagorza造m zwolennikiem Stanis豉wa Augusta. By znanym mecenasem nauki i o鈍iaty. Zbudowa ko軼i馧 we Franknowie, ufundowa o速arze g堯wne w katedrze we Fromborku, w kolegiacie w Dobrym Mie軼ie, w ko軼iele 鈍. Miko豉ja w Elbl庵u. Z jego inicjatywy geograf J. F. Endersch wykona map Warmii, a w豉軼iwie biskupstwa warmi雟kiego. Mia豉 wymiary 570 x 505 mm; wykonana zosta豉 w skali 1:226000. Na mapie znalaz這 si 821 nazw miejscowych, z kt鏎ych 576 znajduje si na Warmii. W zbieraniu materia逝 topograficznego do mapy Enderschowi pomaga matematyk i astronom warmi雟ki, J霩ef Tu豉wski, kanonik dobromiejski.  Biskup Adam Grabowski zmar 15 XII 1766 r. w Lidzbarku Warmi雟kim, pochowany w katedrze fromborskiej.

 

Andrzej Teodor Grabowski, herbu Zbi鈍icz, to ojciec Jana Micha豉 oraz Adama Stanis豉wa. Urodzi si w 1653 r., jako syn rotmistrza wojsk koronnych, Micha豉 Kazimierza i Heleny z domu ㄠckiej. Andrzej pochodzi z jednego z najstarszych rod闚 szlacheckich na Pomorzu. Nosi przydomek rodowy – Goetzendorf. Mia jeszcze dwie siostry: Ann i Barbar. Bra udzia w walkach z Turkami i Tatarami. W 1674 r. znalaz si w鈔鏚 szlachty wojew鏚ztwa pomorskiego na elekcji, oddaj帷 g這s na Jana Sobieskiego. W 1680 r. zosta wybrany pos貫m na sejm. W 1683 r., jako rotmistrz kr鏊ewski, uczestniczy w wyprawie pod Wiede, gdzie zosta czterokrotnie ranny. P騧niej osiad w rodzinnych stronach i zaj掖 si gospodark. Znany by jako dobry gospodarz i bardzo zamo積y w豉軼iciel ziemski. Zostawi po sobie 21 du篡ch maj徠k闚. Bra czynny udzia w 篡ciu parlamentarnym ziem pruskich. W 1685 r. by surrogatorem (doradc prawnym) cz逝chowskim i pisarzem grodzkim wojew鏚ztwa malborskiego. W 1690 r. zosta wybrany deputatem na trybuna koronny. W czasie bezkr鏊ewia 1696 – 97 pe軟i funkcj s璠ziego kapturowego pomorskiego. Po 鄉ierci Jana III, na elekcji, odda g這s na elektora saskiego Augusta II. W latach 1689 – 1710 pe軟i funkcj 豉wnika ziemskiego cz逝chowskiego. W 1712 r. zosta s璠zi ziemskim cz逝chowski. W 1733 r. zosta mianowany kasztelanem che軛i雟kim po ust徙ieniu Adama Kosa. 皋naty dwukrotnie: z Barbar Zofi Kleist, c鏎k Maurycego Kleista i Zofii Kleist (Barbara pochodzi豉 z protestanckiej rodziny – do 鄉ierci pozosta豉 wierna swojemu wyznaniu, cho dzieci wychowa豉 po katolicku). Ich 郵ub odby si 6 VI 1689 r.  Ich dzieci to:

·         Barbara Julianna (+ 18 IV 1730)

  • Zofia  
  • Adam Stanis豉w (3 VII 1698 – 15 XII 1766) 
  • Teodora (Teresa?) Anna (30 XII 1699 – 7 XI 1784)
  • Helena Jadwiga (+ 30 X 1745 )
  • Andrzej (+ po 1712 ) 
  • Jan Micha (7 X 1703 – 17 XI 1770) 

Pierwsza 穎na zmar豉 oko這 1705 r. 

Owdowia造 Andrzej o瞠ni si po raz drugi – w 1708 r. – z Ann Mari El瘺iet Borek (katoliczk).  Ich dzieci:

·        Stanis豉w (+IV 1709 – 1759)

·        Anna Teodora

·        Justyna El瘺ieta (+ 10 VII 1796)

·        Joanna Ludwika 

·        Andrzej Teodor (11 VI 1720 – 19 I 1743) 

Druga 穎na prze篡豉 m篹a i zmar豉 28 X 1757 r. 

Andrzej Teodor umar w Debrznie 25 grudnia 1737 r.     

  

Franz Louis von Parpart – pruski podkomorzy, urodzi si  16 marca 1847 w Zegartowicach ko這 Che軛篡 (zmar   7 wrze郾ia 1919 r. w Berlinie). Naby dobra zamarckie w 1883 r. Maj徠ek mia 1008 hektar闚. To w豉郾ie Franz zmieni nazw Jacobsdorf na Bonstetten. Franz o瞠ni si 19 IX 1882 r. z  Margaret Franciszk Eliz Von Westarb Gr輎in w Berlinie. Margareta urodzi豉 si 5 maja 1863 r. w Quedlinburgu (zmar豉 27 I 1950 r.). Z ich ma鹵e雟twa urodzi這 si dwoje dzieci:

  • Adela Teresa Augusta Margareta Von Parpart – ur. 5 III 1883 r. W K霵igsberg, zmar豉 26 maja 1958 r. W Hanowerze.  Po 郵ubie z Bodo Von Petersdorff zamieszka豉 w Poczdamie. Zmar豉 w wieku 54 lat w Hanowerze.
  • Herbert Albert Ludwik Franz von Parpart – ur. 29 III 1884 r. W Schlo Hnegg. Zmar 21 II 1967 r. w Osterspai nad Renem. To w豉郾ie on zosta w豉軼icielem Zamartego po swoim ojcu, potem przekaza je swemu synowi Manfredowi. Ten z kolei by ostatnim w豉軼icielem Zamartego. Wzi掖 郵ub z Freiin Hedwig Freiin Von Wangenheim (ur. 12 XI 1890 r. w Zamartem) 24 maja 1911 r. W Zamartem.

 

Herbert Albert Ludwik Franz von Parpart – z jego ma鹵e雟twa urodzi這 si pi璚ioro dzieci:

  • Manfred Franz Heribert Konrad
  • Horst Christian Heribert – ur. 16 XII 1918 r. W Zamartem. Zmar 9 II 1944 r. we Wroc豉wiu.
  • Hedda Hedwig – wysz豉 za m捫 za Wilhelma Le Tanneux von Saint Paul. Mia豉 dwoje dzieci: Leopolda i El瘺iet
  • Ilse Gisela – ur. 15 X 1925 r. W Zamartem. Zmar豉 28 VIII 1996 r. w Lahnstein (Koblencja) w Niemczech
  • Marianne – wysz豉 za m捫 za Eduarda Breitbacha

 

Manfred Franz Heribert Konrad von Parpart – ur. 5 IV 1912 r. W Szczecinie, zmar 19 I 2001 r. By 穎naty dwukrotnie. Pierwsza 穎na to Modeste Dahlweid (c鏎ka Waltera i Margarety Eder); druga 穎na to Dorothe Schmitz (c鏎ka Johanna i Katharine Jansen). Manfred to ostatni w豉軼iciel Zamartego. 

KARMELICI BOSI

Klasztor pe軟i rol Domu Ksi篹y Emeryt闚 do dnia 1 lipca 1994 roku, kiedy Biskup Pelpli雟ki Jan Bernard Szlaga powierzy ko軼i馧, klasztor i duszpasterstwo parafialne Warszawskiej Prowincji Karmelit闚 Bosych.
             Od 19 grudnia 1994 roku klasztor jest siedzib Nowicjatu Warszawskiej Prowincji Karmelit闚 Bosych. Kapitu豉 Prowincjalna w 1999 r. podnios豉 klasztor w Zamartem do rangi przeoratu. W nowicjacie, przeci皻nie (przepraszam za to s這wo) jest oko這 8 – 9 nowicjuszy. Okres nowicjatu trwa ca造 rok, po jego zako鎍zeniu przyszli zakonnicy sk豉daj 郵uby zakonne i odbywaj dalsz cz窷 studi闚 teologicznych. A mo瞠 i Ty wybra豚y drog zakonn? Co Ty na to? Bli窺ze informacje uzyskasz u Przeora klasztoru w Zamartem. Po prostu jed tam!    

 

Cudowny obraz Matki Bo瞠j Cz瘰tochowskiej

Zamarte - obraz w o速arzu g堯wnym

安i皻a

Sobota, II Tydzie Adwentu Rok B, II Dzie Powszedn

Liturgia s這wa

Czytania:

  • Ewangelia:

Sonda

Jak cz瘰to odmawiasz r騜aniec?

Codziennie

Kilka razy w tygodniu

Bardzo rzadko, okazjonalnie

Powiem szczerze: wcale!


Statystyki

www.stat.4u.pl

D德i瘯